آیین نگارش متون علمی

آیین نگارش متون علمی با رویکرد به علوم قرآن و حدیث

فرامرز حاج منوچهری

آیین نگارش متون علمی در پی آموزش دادن قواعد و شیوه های بیان مکتوب یک پژوهش یا به تعبیر دیگر: چگونگی نوشتن یک «متن علمی» است.

طبیعی است که این آموزش برای افزودن بر اطلاعات عمومی مخاطب نیست! قرار است مخاطب با خواندن کتاب یا کتاب هایی در این زمینه و/یا حضور در کارگاه های آموزشی و کلاس های درس، سرانجام بتواند از آموخته خود برای نوشتن یک متن علمی معیارین (استاندارد) از یک پژوهش سود ببرد.

کتاب کتاب «آیین نگارش متون علمی با رویکرد به علوم قرآن و حدیث» درسنامه ای برای دانشجویان مقطع کارشناسی، در موضوع نحوه نگارش متون علمی است، که در قالب ۱۶ درس مطابق با ۱۶ جلسه آموزشی تدوین شده است.

از آنجا که طریقه و آیین نگارش متون علمی در اکثر رشته های علوم انسانی یکسان است، و تنها تفاوت هایی اندک در برخی جرئیات وجود دارد، این درسنامه می تواند برای تمامی این رشته ها تا حدّ زیادی قابل استفاده باشد؛ اما به دلیل آن که مخاطب خاص این کتاب دانشجویان رشته علوم قرآن و حدیث اند، تلاش شده است تا متن آن با متن دروس و آموزه های ایشان بیشترین هم خوانی را داشته باشد. بر اساس این، تمرکز بر همین علوم است، و مثال ها در اکثر موارد، برگرفته از موضوعات علوم قرآن و حدیث است.

در انتهای هر درس، مجموعه ای از پرسش ها و در مواردی برخی تمرین ها در نظر گرفته شده است تا در امر آموزش، کمک رسان دانشجویان باشد.

همین که مسئله ای در درسی از کتاب آمده باشد، بیانگر آن است که موضوع، آن قدر مهم بوده است که در کتاب گنجانده شود؛ اما در کنار این واقعیت، پرسش های آخر هر درس، بی سبب نیست؛ بلکه تلاشی است برای: نشان دادن اهم مباحث درس؛ آشنایی دانشجویان با سبک و سیاق سؤالات درسی؛ دلیلی برای رجوع دوباره به متن و تکرار مباحث.

عنوان های بخش ها و درس های کتاب «آیین نگارش متون علمی با رویکرد به علوم قرآن و حدیث»، گزارشی مختصر است از محتوای کتاب:

بخش یکم: مباحث نظری

درس اول: کلیات

درس دوم: شناخت متون علمی

درس سوم: انواع متون علمی

درس چهارم: مخاطب شناسی(۱)

درس پنجم: مخاطب شناسی (۲)

درس ششم: شیوه تبلیغی در انتقال مفاهیمِ دینی

بخش دوم: مباحث کاربردی

درس هفتم: شکل و صورت در تدوین (کتاب، پایان نامه، مقاله)

درس هشتم: شاکله بندی درون متنی

درس نهم: نگارش به مثابه هنر

درس دهم: منبع شناسی

درس یازدهم: یادداشت برداری

درس دوازدهم: چینشِ داده ها در نوشتار پژوهشی

درس سیزدهم: پروراندن متن

درس چهاردهم: نگارش در موضوعات علوم قرآن و حدیث

درس پانزدهم: آیین نگارش از منظر علائم و نشانه ها

درس شانزدهم: استانداردسازی ارجاعات متن