رضایت از زندگی

پیش‏گفتار تکامل معنوى، تقرّب به خدا و حیات وصف‏ ناپذیر و جاویدان اخروى، عالى‏ترین هدف انسان در حیات خویش است که البته باید آن را به دست آورد. مهم این است که دنیا تنها بستر تحقّق این هدف است و جز آن، هیچ راهى براى رسیدن به آن هدف‏عالى، وجود ندارد و در این میان «زندگى»، همه آن چیزى است که ما از دنیا در اختیار داریم و اساساً حیات اخروى، جز با کنش‏ها و واکنش‏هاى ما در پهنه پر پیچ و خم، و پر راز و رمز زندگى شکل نمى‏گیرد. از این‏رو دنیا و زندگى در آن، بسى مهم‏تر از آن است که در اذهان عمومى وجود دارد. بى‏ گمان، موفّقیت در زندگى با رویکرد یاد شده، در گروِ داشتن «سواد زندگى» و «مهارت‏هاى زندگى» است. بسیارى از ناکامى‏ هاى زندگى، به دلیل برخوردار نبودن از دانش و مهارت‏هاى لازم براى زندگى است. کسانى که از این دانش و مهارت برخوردارند، مى‏توانند براى رسیدن به آن هدف متعالى، امیدوار باشند. با توجه به اهمیتى که این موضوع در حیات انسانى دارد، مورد توجّه ویژه دین بوده است. دقت در معارف دین، نشان مى‏دهد که متون دینى (قرآن و حدیث) آموزه‏هاى گره‏گشا و کارآمد فراوانى در این قلمرو دارند. معارف دین فقط در چارچوب عنوان‏هاى نام‏آشنایى همانند: احکام، اخلاق، اعتقادات، تفسیر و… خلاصه نمى‏شوند؛ مهارت‏هاى زندگى و دانش لازم براى زندگى پربار ایمانى، قلمرو بکر و ناشناخته‏اى است که با همه اهمیتش، کمتر مورد پژوهش قرار گرفته است. البته پژوهش در این گونه موضوعات، نیازمند روشى نو در بررسى و دقت کافى در فهم متون است. هر چند متون دینى- چنانچه خواهید دید- آموزه‏هاى فراوانى در این باره دارند، اما در رفتار متدیّنان و زندگى دینداران، فقدان یا کمبود مهارت‏هاى زندگى، محسوس است. از این رو، به جهت نیازى که در این قلمرو احساس شد، طرح پژوهش در این موضوع، آماده و به اجرا گذاشته شد. هر چند نمى‏توان ادعا کرد که این بررسى، همه آموزه‏هاى دین در این گستره را شناسایى کرده و پژوهشى بى کم و کاست بوده، اما با این حال نمى‏توان انکار کرد که یافته‏هاى این پژوهش، فراتر از انتظار بود. آنچه در این اثر، پیش روى شماست، نگارشى کاربردى و غیر تخصّصى از پژوهش یاد شده است که براى استفاده عموم مردم، تدوین شده است. در پى این اثر، مقدّمات لازم براى انجام دادن بررسى‏هاى تخصّصى و تدوین مجموعه‏اى علمى درباره مهارت‏هاى زندگى- بخصوص در بخش مهارت‏هاى مقابله با فشارهاى روانى-، آماده شده که امیدواریم، به زودى شاهد نشر آن باشیم. از گروه «تدوین دانش‏نامه ‏هاى حدیثى» به‏خاطر همکارى صمیمانه در گردآورى متن مورد نیاز این پژوهش و همچنین از آقایان حجه الاسلام والمسلمین عبد الهادى مسعودى، ناظر حدیث‏شناس و دکتر باقر غبارى بناب، ناظر روان‏شناس طرح تشکر و قدردانى مى‏شود و با توجه به نوپا بودن این حرکت، از همه خوانندگان و صاحب‏نظران، درخواست مى‏گردد تا با راهنمایى‏هاى سازنده و پیشنهادهاى کارگشاى خود، این واحد را در ارائه کارهاى مفیدتر و متقن‏تر یارى دهند. واحد «حدیث و علوم روان‏شناختى» مرکز تحقیقات دارالحدیث‏